DEVEL, DEL, DOL, DEVLAH -TANTI

DEVEL, DEL, DEVLA DOL / TANRI

 

Dilbilim adamlarının yaptığı araştırmalara göre, Romlar Hindistan’dan geldiğini ve “Devel” isminin Sanskrit dilinden geldiği kararındadırlar. Şimdi bu kelimenin nerden geldiğini ve Rom dilbilim kurallarına göre nasıl analize edildiğini bakacağız.

Orijinal Sanskrit dilinde “Devel” kelimesi bulunmamakta ama bu kelimenin yerine “Deva” kelimesi kullanılmıştır. Devanagri yazılarına göre “Deva” kelimesi bir Sanskrit sözdür ve eril Tanrı anlamına gelmektedir. Oysa “Devi” kelimesi dişil tanrı anlamına gelir.

Hindistan’da “Deva” kelimesi konuşulduğunda Romların gibi, en mükemmel Tanrı anlamına gelmez, fakat temiz enerji gücünden oluşan iyi huylu ruhlar veya doğaüstü iyi yaratıklar oldukları kabul edilir.

 

Hindistan’da, “Brahma” baş Tanrı olduğuna inanılır. Buna göre Brahma’yı, her şeyin yaratıcısı ve daimlik olarak kabul etmektedirler. “Deva” ya da “Devi” ise yardımcı güçler ya da doğaüstü yaratıklardır.

 

Sanskrit dilinde “Deva” kelimesi İndo-İranian dilinden gelir ki buda “dev” olarak bilinir ki bu söz de Proto-İndo-Avrupa dilinden, sıfat olup, “yıldızın / aydınlığın” anlamına gelen “deiwos” sözünün kökü olan “diwi” kelimesi, ‘aydınlatmak/ parlamak’,veya “yıldız ışığı aydınlattığı gibi” (burada görüyoruz ki Rom kelimesi olan dive/gün) anlamını taşır.

Buradan görülmekte ki “deva” kelimesi bir Hindistan kelimesi olmayıp, oralara giden bir kelimedir.

Aynı kelime Hindistan’da kadın cinsi için kullanılmıştır, oysaki Romlarda kadın cinsinde hiçbir zaman kullanılmaz. Bu kelime sadece erkek cinsi için kullanılır.

 

Avesta yazılarında bu kelimeye en yakın olan kelime “deava” kelimesidir ki bu kelime her zaman negatif veya iyiliğe karşı, Zoroastrinizimde “kötü ruh” anlamına gelir fakat bu Hindistan’ın eski hikâyelerinde yazılmaz/anlatılmaz.

Deva sözcüğünün özü/kökü Hint-Avrupa pantheonunda (Tanrıcılıkta) da kullanılır. Örneğin: Litvanca “Devias”, Letonya dilinde “Dievs”, Prusya dilinde “Deiwas”, Latincede “Deus”, Fransızca “Dieu”, Portekizce “Deu”, İspanyolca “Dios”, İtalyanca “Dio” ve Yunanca “Dias” olarak Tanrıların babaları olarak kullanılır.

Bundan, Hint-Avrupa panteonunda esas Tanrı veya “Gök Tanrısı” olan “Dyeus” ismi meydana çıkmıştır.

Sanskrit dilinde “Devi” kelimesinin anlamı bayan/kraliçe anlamına gelmektedir, oysa Deva (çoğul) kelimesi ise erkek cinsine hitap etmekte ve bunun anlamı ise beyefendiler /Krallar anlamındadır.

Romlarda bu kelime aynı anlamda kullanılmaktadır yani Tanrı, Kralların Kralı ya da her şeyin Kralı gibi de kullanılır, fakat yalınız unvan olarak, isim olarak değil.

Romlar her şeyin Kralı anlamına gelen “Dev” sözünün sadece ilk üç harfini kök olarak alır ve ardından ekleme olan ve sonunda gelen EL, LA, OL, eklemesini alır. Fakat çok defa “D” harfini kök olarak kullanarak sonradan EL, LA, OL kelimelerini eklemektedirler; onun için bunların daha iyi incelenmesi gerektiğini ve daha derin analize yapılması gereken bir şeydir.

 

İlk önce bu kelimelerin nerde ve nasıl kullanıldığını görelim:

 

• O Dev + el = Devel/ Tanrı

• O Devel si but baro/ Tanrı büyüktür

• O Devel kerela so mangela/ Tanrı istediği (her şeyi) yapabilir

•Te mangol o Devel, delama baht/ Tanrı isterse bana baht/şans verir.

•Sa so si ano Sumnal o Devel Kerya/ Bu Dünya daki her şey Tanrı tarafından yapılmıştır.

 

Bu yukaridaki örnekler şu şekilde de ifade edilir:

 

•D + el = Del/Tanrı

•O Del si baro. /Tanrı büyüktür-yücedir.

•O Del kerela sa so mangela. /Tanrı ne isterse yapar.

•Te mangol o Del delama baht. /Tanrı isterse bana mutluluk verir.

 

Görüyoruz ki Dev kelimesi D harfi ile kısaltılmıştır ve sonunda ki eklenen el kelimesi değişmemektedir.

 

Bazı Romlar yukarıda verilen örneği bu şekilde de kullanmaktadır.

•O Dol si baro!/Tanrı büyüktür!

•O Dol kerela so mangela./Tanrı ne isterse yapar.

•Te mangla o Dol delama baht./Tanrı isterse bana mutluluk verir.

Görüyoruz ki Dev kelimesi D harfiyle kısalmıştır ve sonundaki

ol takısının nereden geldiğine bakmamız gerekir.

 

Biz doğrudan Tanrıyla konuşmak istediğimizde, kök olan Dev kelimesi aynı kalır sadece La eki katılır, örnek olarak :

 

•Dev + La = Devla! /Tanrı!

•Devla, dema baht!/ Tanrı mutluluk ver!

•Devla, Tu siyan may baro! /Tanrı Sen en büyüksün- yücesin!

•Devla, Tu kereya so mangeya! / Tanrı, Sen ne istersen yaparsın!

 

Örneklerde görüldüğü gibi Dev kelimesinden sonra La kelimesi görülmektedir ve bunun incelenmesi lazım.

 

Rom dillinde bu ekler başka şekillerde de görülmektedir fakat isimlerde olduğu gibi değil.

 

Fillerde görülmektedir:

 

•Ker + el = Kerel / Yapıyor

•Mar + el = Marel/ Dövüyor

•Khuv + el = Khuvel/ Vuruyor

•Thar + el = Tharel/ Yakıyor

 

Bazı Romlar bu kelimeleri farklı telaffuz etmektedir.

 

•Ker +ol = Kerol/Yapıyor

•Mar + ol = Marol/Dövüyor

•Kuhuv + ol = Khuvol/Vuruyor

•Thar + ol = Tharol /Yakıyor

 

Aynı zaman şöyle de kullanılır: (Emir)

•Mar + la! = Marla! (Mar ola) /Döv onu!

•Khuv + la! = Khuvla! (Khuv ola)/ Vur ona!

•Thar + la!= Tharla! (Thar ola)/ Yak onu!

Verilen örneklerde gördüğünüz gibi, fiillere soneklerin el, ol, la, eklenmesi Rom gramer kurallarına uygundur fakat isimlerde bu soneklerin eklenmesi Rom gramerine uygun olmadığını görürüz çünkü iki kelime bir kelimeyi oluşturmaktadır.

Romcada isimler el, la, ya da ol soneklerini almazlar.

Şimdi gelin hangi kelimelerin, Tek, en Büyük ve Yüce Kraldan söz ederken, birleşimi oluşturduğunu görelim.

Bence ‘‘Dev’’ ve ‘‘El’’ kelimeleri tek kelimede harmanlanmıştır (Devel), aynı zamanda ‘‘Dev’’ve La’’ kelimeleri harmanlanarak tek kelime (Devla) olarak kullanılmıştır; ‘‘Dev’’ ve ‘‘Ol’’ kelimeleri harmanlanıp tek kelime olarak kullanılmıştır, hatta orada sadece Dev (Dol) kelimesinde ‘‘D’’ harfi telaffuz edilmiştir.

Daha önce Dev kelimesinin ne belirttiğini görmüştük, fakat şimdi El, La ve Ol kelimelerinin ne anlama geldiğini daha geniş şekilde görelim.

Bunu bilmek için eski zamanları inceleyip, yazı olmadığı zamanda insanların söylentileri veya topraktan plaklarda yazdıkları döneme bakalım.

İlk önce bu kelimelerin Tanrı ile alakalı olup-olmadığını bakmalıyız, ardından bunların nerede Tanrı ile ilgili kullanıldığını ve ne anlama geldiğine bakmalıyız.

‘‘El’’ kelimesi eski zamanlarda Kannan dininde Levents inançlarında bulunmuştur. Kelime Afrika ve Asya ülkelerinin de dahil olduğu Proto-Semitik dilinden geliyor ve bugün 370 den fazla bilinen Afro-Asya dilleri grubuna düşmektedir.

El kelimesi eski yazılarda bulunmuştur (topraktan yapılmış levhalar) ve Tanrıların Babası olarak her şeyi yaratan Tanrının ilk isimlerinden olduğuna inanılır.

Bu yazılar Ebla uygarlığındaki insanların, kralların evlerinde M.Ö 2300 y. Suriye’de bulunmuştur.

Enteresan olan bu yazıların Suriye’deki Halep şehrine 30 km uzakta olan Tell Mardik’te bulunmasıdır, çünkü daha önce belirttiğimiz gibi Romlar Halep olarak adlandırılmıştır.

Romlar eski zamanlardan beri Tanrı ismini aynı ismi kullanarak ve yıllar bunu değiştirmemiştir.

Dev El her şeyi yaratan ve hepsinin babasıdır. El kelimesi aynı zamanda en güçlü anlamında da kullanılır.

Gördüğümüz yazım şekli, Hindistan’da insanlar isimlerini yazarken görüyoruz. Fakat bildiğiniz gibi Hindistan’da insanlar çok Tanrıya inanıyorlar, onlar kelimeyi küçük tanrı, bayan ya da tanrıça olarak düşünüyorlar çünkü kadın aynı zamanda devi/tanrıça olarak kullanılmaktadır.

Örnek olarak: Dev Bhardwaj (Hindistan’dan arkadaşımız) erkek cinsiyeti için, oysa dişi cinsiyeti için Devi Parikh vb. Eğer günümüzün Romlarına bakacak olursak bu sözü en büyük, en güçlü, evrenin kurallarını koyan Dev El ya da Kral El olarak kullanıyorlar. Burada bahsi geçen EL kelimesi bir isimdir (özel isim) ve bu sözcük her şeyi yaratan kişi anlamını taşır.

Romların inancını açıklamak istersek daha önce söz edilen ‘‘Ol’’ kelimesini de ele almamız gerekecek çünkü eski zamanlarda ‘‘El’’ kelimesi El Olam ya da El + sonsuz olarak kullanılıyordu ve bugünkü Yahudi dilinde bulunmaktadır. Bu nedenle Romlar kısaca Dev Ol (Tanrı sonsuz) belirten Dol diyorlar.

Fakat Afro - Asya dilinde de aynı inanış vardır, bunun için aynı zamanda bunun açıklamasını göreceğiz.

Afrika’da Yoruba insanlarının inandıkları bir inanç vardır ve bu inançta Olorun, her şeyi ilk yaratan olarak bilinir, aynı Rom ve tek Tanrı’ya inananların da inandığı gibi, fakat Olorun kelimesi Yoruba dilinde Ol - kral, Orun - Göğü ifade eder ve bu da Göğün Kral’ı anlamına gelir, Romların da inandıkları bir kelimedir.

Bu kelime Romların inancı ile bağdaşmaktadır çünkü Romlar Dev El’in en büyük kral olduğunu söyler ve Uzayda/Gökte olan ebedi kral olduğunu belirtirler. Bu yüzden Romlar Tanrı’ya dua ettiklerinde göğe bakarlar (diğerlerinin de yaptıkları gibi) onun yukarıda olduğuna inanırlar.

 

Şimdi de La kelimesi için yaptığım argümanı açıklayayım.

Proto-Semi/Sami kelimenin kåokåu “ I “(Lamed) bir ve tek Tanrı ismini ifade eder. Kannanlar onu El olarak kullanıp-okuyup farklı dillerde farklı versiyonlarda kullanılırmış. Fakat biz Romlar, bu nidayı La olarak da kullanmaktayız (Dev La).

Aynısı Sami dilinde de “Ih” uygulanır ki farklı dillerde farklı şekilde okunur, örnek olarak: İlah, Allah, Ela, Eloah vs. bu kelimenin Rom versiyonuna yakın olduğunu söyleyebiliriz ve bu iki harf “ I “ ve “ h” birleştirildiğinde lah oluyor ve “ h “ Rom dilinde çok yumuşaktır, gerçi duyulmaz ama hala orada durur. Dev Lah konuşmada duyulur ve gösterdiğimiz gibi kullanılmalıdır.

Eğer ilkel - Sami Dili’nin imlasını ve Romların telaffuzunu kıyaslarsak, inanç hakkında konuştuğumuzda, Romların konuşmasının Afro - Asya diline çok yakın olduğunu görebiliriz. Asya ülkelerinin de yaptığı gibi, Romlar da beraber telaffuz ederler Devel, Del, Devlah, Dol…

Önemle vurgulamak gerekir ki Lah kelimesini günümüzde Müslüman’lar tarafından kullanıldığını not almamız çok önemlidir, çünkü Al kelimesi Arapçada, Rom dilinde ki Dev/Tanrı ya da Bay ile aynıdır. Aynı bizim Devlah dediğimiz gibi Müslümanlar da tek seferde Allah demektedirler.

 

Bilinmesi gereken başka daha bir şeydir ki Afro - Asya milletleri, insanların ölü insanların ruhları ile irtibata geçebileceklerine inanırlar ve büyü ile uğraşırlar, aynı Romların da iyi büyücüler olması gibi. Bu en iyi 6000 yıl eski olan Yoruba ve Voodoo Afrika inançlarında gözükmektedir.

Afro - Asya ve Rom milletlerini ayıran bir şey vardır. Onlar insanların Tanrı ile irtibat kuramayacaklarına ve onun büyük enerjisinin insanı hasta edebileceğine inanırlar;

Tanrı’nın küçük konularla uğraşmadığını söylerler bu yüzden onlar Tanrı ile iyi irtibatı olan diğer ruhlarla irtibat kurarlar ve herkesin kendi fonksiyonları vardır. Bu yüzden onlar, onlara dua ederler; oysaki Romlar Tanrı ile direkt irtibatta bulunduklarını düşünürler.

Her nasılsa, Romların da doğaüstü güçleri olan başka yaratıklardan yardım aradıkları bilinir, aynı Afro - Asya milletleri gibi.

Müslüman olan ve Hz. Ali’nin liderleri /Piri olduklarını kabul edenlere göre, büyü ile irtibata geçince, onların ruhlar veya cinlerle irtibata geçtikleri söylenir.

Yukarıda bahsettiğimiz şeylerden görüyoruz ki Romların da bu insanlar ile yaşadıklarını ve aynı şeylere inandıklarını göz önümüzde olmalı.

Bu yüzden bu kelimeleri ayrı ayrı yazdık ve açıkladık ki anlaşılır bir resim oluştursun. Gelecekte kelimeleri beraber kullanacağız ve yukarıda açıklanan görüşü destekleyeceğiz.

Gerçi Romlar Devel, Dol ve Devlah olarak hitap ettiklerinde Tek Kral’ı ima ederlerse de, doğrudan doğruya üç farklı isim ile ya da Tanrı’nın üç farklı fonksiyonu ile ya da Onun nitelikleri ile hitap ederler.

Rom dilbilgisi kurallarına göre Devel veya Dol kelimesi ile Tanrı temas yapılamaz (bu kelimeler sadece yalın isim olarak/nominatif kullanır). Bu yüzden Romların irtibat ya da duaları sadece Devlah kelimesiyle olur ki bu kelime vokatif olduğu sanılsa da, açık görebiliriz ki Devlah kelimesi çekimleşmez.

Dil bilgisinden gördüğümüz kadarıyla ne Romlar ne de Afro - Asya milletlerinin Tanrı ile yakın irtibatları yoktur ki varmış gibi yaparlar, fakat eğer bu kelimeleri ayrı ayrı kullanırsalar o zaman irtibat mümkün olabilir, örnekteki gibi;

Dev El, dema baht! /Tanrı El mutluluk ver!

Dev Ol, dema baht! Tanrı Ol ( sonsuz) mutluluk ver!

Dev Lah, dema baht! Tanrı Lah mutluluk ver!

Şimdi de Rom dilinde, çekim şemasında, özel isimlerin nasıl çekimlendiğini bakalım, kelimemiz Devel.

Sadece erkek cinsiyetin tablosunu göreceğiz, bu kelime dişi ve çoğulda kullanılmaz. Tüm Romların konuştukları gibi çekimleyeceğiz.

Aynı zamanda çoğulda nasıl çekimlendiğini de göstereceğiz, böylece kelimenin çoğulda da çekimlenebileceğini göstermiş olacağız. Romlar çoğulu kullanmaz çünkü onlar bir Tanrı’nın olduğuna inanır ve özel isimlerin de çoğunluğu yoktur. Bu tablodan sonra benim ismimin nasıl çekimlendiğini göstereceğim ve böylece gerçeği göreceğiz.

 

 

 

Tekil (yekhipaste) singular

Erkek cinsi/Murshikano yeri

 

1.Nominativ - O ( Devel )

2.Genitiv-e Dev-l-esko-eski-eske

3.Dativ - e Dev-l-eske

4.Akuzativ – e Dev-l-e

5.Vokativ - Dev-lah!

6.Instrumenta - e Dev-l- eya

7.Lokativ - e Dev-l-este

8.Ablativ - e Dev-l-esta

 

Çoğul (butipaste) plural

Erkek cinsi/ Mursh. yeri

 

1.Nominativ- - o - a

2.Genitiv - e – engo-i-a

3.Dativ - e - enge

4.Akuzativ – e - en

5.Vokativ - a-len!

6.Instrum. - e - ensa

7.Lokativ - e – ende

8. Ablativ - e - enda

 

Tekil (yekhipaste) singulari

Erkek cinsi/ Murshikano yeri

 

1. Nominativ - O Selahetin

2. Genitiv-e Selahetin-esko-eski-eske

3. Dativ - e Selahetin - eske

4. Akuzativ - e Selahetin-e

5.Vokativ – Selahetin!

6. Instrumental - e Selahetin -eya

7. Lokativ - e Selahetin- este

8. Ablativ - e Selahetin- esta

 

 

 

 

Çekim tablosuna göre, bu çekim bütün Romlar için aynıdır aynıca Rom dilinde ortak bir uyum var ve bunun ne kadar orijinal olduğunu açıkça görmekteyiz.

Biz genetiv hale baktığımızda son ek ya da kelimenin ikinci çekimi başka bir son ek alırsa başka bir kelime oluyor ve el, l oluyor. Burada Devel’in asli Dev-l-esko olmaktadır. Görüldüğü gibi e harfi l harfinden önce kayboluyor ve belirgin değildir.

Bu sadece genetiv hal için değil, aynı zamanda başka formlar için de kullanılır, yalın ve vokatif ise istisnadır.

Biz L ismini ele aldığımızda (örneğimizde harf), Proto-semitik dilinde de Kennanlılar da bunu aynı okuduklarını görmekteyiz ki bu hal tezimize güç katmaktadır. Hatta bugünlerde bile L harfini biz el ya da le olarak okuyoruz, ama harfler kelimelerin içinde olduğunda o zaman biz bunu L harfi ile telaffuz ederiz.

 

Aynısını Fenikelilerin hiyerogliflerinde de görmekteyiz (Kennanlıların milleti). Onlarda da L(lamed) harfi Tanrıya hitap etmekte, sembolü de öküz’dür. Biliyoruz ki EL kelimesi Mükemmel /en büyük Tanrıdır ve öküz ile sembolize edilmiştir. Böylelikle açıklamalarımız daha net bir hal almaktadır.

 

Bildiğimiz gibi Afro-Asia dilleri Hamito-Samitic dilleri olarak anılmaktadır ve Ham ismiyle, daha önce de bahsettiğimiz gibi, Mısırda Romlar ve bununla birlikte Kennan milleti de (Kennan, Ham’ın oğludur ve Hz. Nuh tarafından lanetlenmiştir), adlandırılmıştır ve Devel kelimesine dayanarak Romlar Milattan 3000 yıl önce bu bölgelerde yaşadıkları ve yaşamaya da devam etmeleridir.

Devel kelimesi Romcada Milattan 3000 yıl önce kullanılmıştır ve bu gerçek bize çok iyi bir kanıttır.

 

Biz bu sözlerin 1000 yıl önce dilimize girdiğini söyleyemeyiz, bu sözler zaten birkaç 1000 yıl önceden beri dilimizde vardı. Bu nedenle bazı dilbilimcilerin, Romların 1000 yıl önce Hindistan’dan türemiş olduğunu söylemesi kabul edilemez.

Romların, Hindular gibi aynı tanrılara inandıklarını söylemek yanlış olur çünkü bugünkü Romlar Hint tanrılarını bilmezler/tanımazlar. Bugüne kadar bir Romun bir Hint tanrısından yani, Brahma, Shiva ve diğer Hint tanrıları hakkında söz etiklerini hiç duymadım.

 

Romlar eski dinde adı geçen Vede hakkında hiçbir şey bilmezler.

Romlar, Ramayana, Mahabharata ya da başka Hintli hikâyeleri hakkında bilgisizdirler.

 

Aynı zamanda, Rom dilinin yeni bir dil olduğunu söyleyemeyiz çünkü Rom dilinde M.Ö 3000 yıllarında kullanılmış sözler var ve bugün de kullanılmakta.

Birçok Romlar ve araştırmacılar Devla kelimesinin Dela sözcüğünden türetilmiş olduğunu ki vermek kelimenin anlamını taşıdığı için Tanrı verendir düşünülmektedir. Fakat biz bunu doğru kabul edemeyiz çünkü yukarda bu sözlerin nereden geldiklerini anlattık. Ayrıca, Tanrı hem veren hem alan dır o yüzden sözcük o anlamla bağdaştırılamaz.

Bu bölümde önümüze daha net bir resim oluşturmak için, dilbilimcilerin görüşlerini, arkeologların soruşturmalarını, Din ve Romların dilini göz önüne aldık ve daha da derine inerek Romların nereden geldiklerini bulabilmemiz için çok yardımcı olan elementlere sahip olduk.

Kabul etmek gerekir ki Romların kökenini bulmak için araştırmalara devam etmek gerek.

 

Copyright @ All Rights Reserved